Historija

Knjiga Zora svega: Nova istorija čovečanstva predstavlja dramatično i novo razumevanje ljudske istorije, koje dovodi u pitanje naše osnovne pretpostavke o ljudskoj evoluciji – od razvoja poljoprivrede i gradova do porekla države, demokratije i nejednakosti – i otkriva nove mogućnosti za ljudsku emancipaciju. Generacijama su naši preci bili prikazivani kao primitivni, detinjasti i ratoborni. Civilizacija se, kako nam je rečeno, može dostići ili žrtvovanjem navedenih prvobitnih sloboda, ili pak kroćenjem našeg nižeg instinkta. Dejvid Grejber i Dejvid Vengrou pokazuju na koji su se način ovakve teorije prvi put pojavile u XVIII veku kao konzervativna reakcija na snažne kritike evropskog društva. Ponovno razmatranje ovog susreta ima zapanjujuće implikacije na naše današnje shvatanje ljudske istorije, uključujući poreklo poljoprivrede, imovine, gradova, demokratije, ropstva i same civilizacije. Oslanjajući se na revolucionarna arheološka i antropološka istraživanja, autori pokazuju kako istorija postaje daleko zanimljivije mesto onda kada naučimo da se oslobodimo konceptualnih okova. Ako ljudi nisu proveli 95 odsto svoje evolucione prošlosti u malim grupama lovaca-sakupljača, šta su radili sve vreme? Ako poljoprivreda i gradovi nisu podrazumevali poniranje u hijerarhiju i dominaciju, do kakvog su društvenog i ekonomskog uređenja onda doveli? Odgovori na ova pitanja često su neočekivani, te nagoveštavaju mogućnost da je tok ljudske istorije možda u manjoj meri urezan u kamenu, a da u većoj meri predstavlja put razigranih izgleda i nade. Ova knjiga suštinski transformiše naše razumevanje ljudske prošlosti, i nudi put ka zamišljanju novih oblika slobode i novih načina organizovanja društva. Ovo je monumentalno delo nemerljivog intelektualnog dometa, inspirisano radoznalošću, moralnom vizijom i verom u moć akcije.

Ovo je priča o trinaestogodišnjem Adnanu. U vihoru rata u Bosni i Hercegovini svjedočio je brutalnom ubistvu svojih roditelja i sestre, a i sam je teško ranjen vatrenim oružjem. Ovaj trenutak označava početak njegove borbe za preživljavanje. Potpuno sam, posljednjim atomima snage, uspijeva se sakriti u kuću oštećenu u podmetnutim požarima, nadajući se da će izbjeći bitke koje još uvijek bjesne, preživjeti i konačno biti spašen. Ali njegova patnja se nastavlja i u skrovištu. “Psihološko remek-djelo historijskog značaja – tragedija malog bosanskog sela u 20. stoljeću. Šokantan primjer kako su etnički različite grupe koje su generacijama živjele zajedno i prihvatale vjeru, običaje i navike drugih, uvučene u ponore ljudskosti. Dječak, koji je i sam bio teško ranjen, svjedočio je ubistvu svoje porodice. Samo njegova neuništiva volja omogućila mu je da preživi tih osam dana.“ Thomas Müller, kriminalistički psiholog i bivši šef Kriminalističke psihološke službe Ministarstva unutrašnjih poslova Austrije “Neophodno štivo za svakoga ko se želi uhvatiti u koštac s ludilom ratnih zločina. Thomas Obruča, koji je na Međunarodnom krivičnom sudu za bivšu Jugoslaviju u Den Haagu istraživao stravičan zločin napada hrvatskih snaga HVO-a na selo Ahmići 16. aprila 1993. godine u Lašvanskoj dolini kod Viteza, opisuje nepojmljivo, iz perspektive jednog trinaestogodišnjaka – koji je bio svjedok ubistva svoje porodice, i koji se skrivao osam dana prije nego što su ga pronašle mirovne snage UN-a. Može li bavljenje ovom materijom pomoći da se nađe izlaz iz sličnih stravičnih zločina? Nadajmo se!“ Manfred Nowak, univerzitetski profesor iz oblasti ljudskih prava (Beč) i glavni sekretar Globalnog kampusa ljudskih prava (Venecija) Obruča Thomas Thomas Obruča (St. Pölten, Donja Austrija, 1969) posvetio je trideset četiri godine profesionalnoj karijeri državnog službenika u austrijskom Saveznom ministarstvu unutrašnjih poslova. Znatiželja, spremnost da skrene s utabanih staza i otvorenost za izazove, omogućili su mu da u svojim ranim godinama, uz klasične, uniformisane i kriminalističke policijske poslove, radi i međunarodno, preko granice. Na profesionalnom polju ta “internacionalnost“ prati ga već devetnaest godina. Osam godina proveo je u Bosnu i Hercegovinu, gdje je radio u dvije strane misije Ministarstva pri UN-u i kao specijalni istražitelj Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju. Boravak na licu mjesta, poznavanje zemlje i njene novije historije omogućili su mu da oslika nezaboravnu i realističnu sliku ovog dijela Evrope. Živi s porodicom u Hürmu (Donja Austrija) i otac je troje djece. Više o autoru i njegovom radu na: www.ahmici.com. Photo credit Michael Bouda

Bestseler autor „Jarkim bojama oslikana istorija Rimskog carstva na vrhuncu moći“ – Times Pax Romana je dugo bio istican i poštovan kao zlatno doba u istoriji ovog dela sveta. Na svom vrhuncu, Rimsko carstvo se protezalo od Škotske do Arabije i u njemu je živela verovatno četvrtina tadašnjeg čovečanstva. Bila je to jedna od najbogatijih i najopasnijih država koju je svet do tada video. Počevši od 69. godine nove ere, u kojoj su četiri cara jedan za drugim vladala carstvom, a završivši se oko sedam decenija kasnije smrću Hadrijana, Pax predstavlja zaslepljujuću istoriju Rima na vrhuncu svoje moći. Od pozlaćene prestonice do oblasti izvan rimskih granica, istoričar Tom Holand prikazuje Rimsko carstvo u svoj svojoj predatorskoj slavi. Živopisne scene u knjizi ređaju se jedna za drugom: rušenje Jerusalima i Pompeje, izgradnja Koloseuma i Hadrijanovog zida, Trajanova osvajanja. Majstorski ocrtavajući živote Rimljana od robova do careva, Holand pokazuje kako je rimski mir bio plod vojnog nasilja bez presedana. Zapanjujući portret vrhunca Rimskog carstva ujedno je i epska istorija vremena koje se pamti kao Pax Romana. „Sjajno, smelo, ambiciozno i strastveno.“ – Piter Frankopan „Prava knjiga za istinske ljubitelje istorije.“ – Sunday Times „Holandovo izvrsno pripovedanje vodi nas kroz ovu eru osvetljavajući je s različitih stanovišta i nudi svež uvid u poznate događaje.“ – Observer

Autor životopisa Sulejmana I i Osmana II, istoričar i pisac Radovan Samardžić u ovoj svojoj kapitalnoj istorijskoj biografiji na osnovu pouzdanih izvora, a književnim sredstvima i stilom vrsnog prozaiste, osvetljava lik znamenitog turskog velikaša – vezira Mehmed-paše Sokolovića, jednog od najuglednijih državnika u Osmanskom carstvu, poreklom Srbina iz sela Sokolovića u Višegradskom kadiluku. Taj dečak po imenu Bajo – koji je „učio knjigu“ kod svoga strica i duhovnika u manastiru Mileševi i koga su u osamnaestoj godini „od pevnice odveli u janičare“ – uzdigao se do najvišeg položaja kod sultana Sulejmana I Veličanstvenog i njegovog sina sultana Selima II i ostavio iza sebe neizbrisiv trag kao vojskovođa, vezir i dobrotvor, graditelj mnogih mostova, česama, džamija i zadužbina, između ostalih i višegradske ćuprije na Drini. Istovremeno, njegova sudbina omogućava nam da razumemo položaj porobljenih naroda i društvene odnose koji su u XVI veku vladali u turskim vilajetima na Balkanu. „Istorija Mehmeda Sokolovića nije okončana njegovim poslednjim putovanjem, niti je počela njegovim rođenjem. Uspomena, kult i predanje tek su svedene pojedinosti pojave koja prevazilazi sebe samu. Nisu slučajno Sokolović i njegova zaostavština smešteni u fokus najznačajnijeg romana u jugoslovenskoj književnosti i njegovog, u svakom smislu dostojnog odraza u ovdašnjoj kulturi pamćenja, na stranicama ove knjige, u njegovoj istorijskoj biografiji… Jedna sasvim naročita, lična sudbina.“ – Nikola Samardžić

„Najbolja knjiga o Habzburzima.“ – Times Literary Supplement Sveobuhvatna povest moćne dinastije koja je vekovima vladala Evropom. Habzburzi Martina Rejdija su epopeja o jednoj dinastiji i svetu koji je ona gradila duže od hiljadu godina – i zatim izgubila. Pošavši od skromnih korena, Habzburzi su u XV veku stekli vlast nad Svetim rimskim carstvom. Narednih nekoliko decenija njihovi posedi su se munjevito širili, obuhvatajući veliki deo Evrope, od Ugarske do Španije, kao i delove Novog sveta i Dalekog istoka. U vreme Prvog svetskog rata Habzburzi su bili najvažnija evropska sila. Istoričari ih često nazivaju vladarima carstva u raspadu, ali Rejdi razotkriva njihovu istrajnu moć hranjenu verom da su upravo oni predodređeni da vladaju svetom kao branitelji Rimokatoličke crkve, jemci mira i pokrovitelji učenosti i znanja. Habzburzi ubedljivo prikazuju istoriju dinastije koja je zauvek ostavila pečat na Evropi i celom svetu. „Podjednako plod velikog istorijskog znanja i pripovedačke umešnosti.“ – Wall Street Journal „Autor shvata jednu veliku evropsku dinastiju bolje nego što je u mnogim navratima polazilo za rukom vladarima iz njenih redova.“ – Guardian „Ovaj iscrpni pregled pruža poučan uvid u sedam vekova evropske istorije.“ – Publishers Weekly „Istorija epskih razmera najveće evropske dinastije, koja je vladala jednim carstvom gde sunce nikada ne zalazi!“ – Sajmon Sibag Montefjore

„Filosofija palanke postala je neka vrsta naše Biblije.“ – Filip David Iskustvo nam je palanačko. Ponekad, opasno je (i kažnjivo) reći to na uho palanačkoj oholosti; ponekada, međutim, ova reč ide do pojma sudbinskog: palanka je, kaže se, naša sudbina, naš zao udes. Nema, niti može da bude promene. Istorija nas je zaboravila, kao u nekakvoj velikoj rasejanosti. Između sela i grada, ovako zaboravljen, svet palanke nije ni selo ni grad. „Objavljena prvi put davne 1969. godine, Filosofija palanke počela se više čitati i citirati u poslednjoj deceniji XX veka. Bilo je potrebno da se duh palanke otelotvori u svim pojedinostima da bi Filosofija palanke postala ključ za razumevanje krvavog haosa u toj deceniji.“ – Latinka Perović „Filosofija palanke objašnjava, bolje nego ijedno drugo književno ili filozofsko delo srpske kulturne i filozofske misli, suštinu vladajućeg kulturnog modela u Srbiji devedesetih godina, poreklo i pozadinu dominirajućeg nacionalizma, poreklo i dubinu moralnog pada većeg dela srpske inteligencije koji su okončani u ratnom razaranju i zločinu. Bez poznavanja dela Radomira Konstantinovića nije moguće razumeti tamne strane srpske intelektualne istorije, sve one stranputice i zablude koje su Srbiju dovele u tragični istorijski i kulturni ćorsokak.“ – Filip David

Sadržaj: Po formi i sadržaju Enes Ratkušić je bosanskohercegovačkoj književnosti podario neobičan roman, naslovljen Tajna bosanskog štapa. Sam naslov nas tjera da pomislimo na poznato predanje o štapu bosanskih didova koje se od svoga nastanka, kroz historiju, zbog korijenskog prisustva vjerske tradicije, koja afirmira princip odgovornosti spram riječi, nije smjelo suštinski mijenjati u svome sadržaju za razliku od legendi, koje su oduvijek bile podložne inovacijama. Ratkušić je smiono iskoristio ovo predanje i razvijajući ga u svome romanu. Maštoviti razvoj ovog predanja Ratkušić je vješto i uvjerljivo dramaturški skenirao u našu nedavnu prošlost - agresiju na Bosnu i Hercegovinu i vrijeme poslije nje. Vjerovatno ni mnogi čitaoci ovog romana nisu mogli ni pomisliti da bi mogli razmišljati o našoj neposrednoj, ratnoj prošlosti na ovakav način. Dakle, riječ je o vremenu koje nam je veoma blisko i onome što se u njemu tragično događalo, ne samo u našoj zemlji, već i u svijetu - nečemu što nas, okupiranih preživljavanjem pod kišom granata i metaka, bez vode, hrane i struje, nije moglo spoznajno doticati… Preko štapa bosanskih didova autor romaneskno prolazi kroz našu prošlost da bi se najduže zadržao u našoj okupiranoj stvarnosti, ali tako da sve unutar samog romana sadržajno ima svoj historijski kontinuitet, izmaštan iznijansiranim likovima i dinamičnom radnjom. I sve je razgranato, posljedično i uzročno uvezano u jednu cjelinu koja diše jednim plućima, idući svome kraju… Plućima bosanskog štapa.

Koliko puta jedan pas može spasiti čovjeka – i duhom, i životom? "Šarplaninac Bigor" je veličanstvena priča o vjernosti, snazi, planinama i jednom neuništivom prijateljstvu. 🦴 Bigor nije samo pas. On je čuvar, saputnik i mudri šutljivi svjedok planinskog svijeta koji izumire – ali ne bez borbe. ⛰️ Ovo je stvarnost iz koje izvire prastara, zaboravljena veza između čovjeka i prirode – između planinara i vuka, između riječi i tišine.